11 tháng 1, 2016

Phượng Vàng - Fb Tran Duy


Bài viết xin để tặng ba của chúng tôi. Như một sự tưởng nhớ.

Sài Gòn-mùa hoa phượng vàng báo xuân.
NLS Bảo Lộc
Tại công viên Tao Đàn, khu vực vườn ươm gần cà phê vườn Tượng (nằm phía đường Huyền Trân Công Chúa và Nguyễn Du) có một cây hoa nhánh vươn thẳng lên cao-từ nhiều năm nay hể cuối đông-tiết trời se lạnh là sẽ rụng lá, chờ sang xuân tháng 1 sau tết Dương Lịch sẽ trổ lá, đơm hoa. Những bông hoa vàng rực bung nở rủ các loài chim hút mật về ăn nhị hoa và hót ríu rít, sau đó rơi rụng vàng lấm tấm trên bãi cỏ xanh.

Có nhiều người lầm tưởng đó là hoa điệp vàng hay một giống của Lim sét. Nhưng thực ra đó là cây Phượng Vàng, một trong những loài cây hoa khá hiếm tại Việt Nam.
Thực ra, cây phượng vàng đang nở hoa ở Tao Đàn có tên khoa học là Schizolobium excelcium thuộc họ đậu (Caesalpiniaceae), cùng họ với cây phượng tím - hiện đang thành đặc sản hoa ở Đà Lạt và Hà Nội, chứ không phải cây phượng vỹ hoa vàng, tên khoa học là Delonix regia var Flavida, tên thương mại: yellow poinciana. Một loài khác cùng họ với cây phượng đỏ( hiện cũng đang được công ty công viên cây xanh thành phố ươm trồng và nhân giống).
(Phượng vĩ hoa vàng có thân, lá, hoa giống như cây phượng đỏ, chỉ khác ở màu hoa vàng thay cho đỏ, thời gian nở hoa cũng vào mùa hè-nghe nói là hiện đã có vài cây nở hoa tại Huế).
Riêng cây phượng vàng thuộc họ đậu ( cũng giống như cây phượng tím) thường nở hoa vào mùa xuân.
Đi tìm cây gốc của cây Phượng Vàng tại Tao Đàn.
Vào những năm 1950, khi tham vọng xây dựng Bảo Lộc (tức Blao) thành một thị trấn chuyên canh về các loại cây công nghiệp( mà thành công nhất vẫn là trà) người Pháp đã đưa rất nhiều giống cây từ các vùng thuộc địa khác về. Ngoài trồng tại trường Nông Lâm Súc Bảo Lộc, còn trồng tại nhiều nơi khác, trong đó có Trung Tâm Thực nghiệm Blao Di Linh (thuộc Xã Lộc Sơn, Bảo Lộc)..
Trung tâm nầy còn được gọi tên theo tiếng Pháp là Ferme- tức nông trại thực nghiệm.
Trong các loại cây nầy, có cây phượng vàng, gốc có thể từ Brazin hay Mexico. Tính đến khi cây bị gãy đổ vì mưa bão chết vào tháng 4-2007 thì cũng được khoảng 100 năm tuổi.
Khi đó, người dân Bảo Lộc từ lâu lắm cũng đã biết nhiều về một cây to có gốc cỡ hai người ôm, vào mùa xuân luôn nở hoa và thả xuống đất thành thảm hoa vàng rực ngang đỉnh dốc, trước sở Nông trại thực nghiệm, mà người dân kỳ cựu xứ Blao còn gọi là Sở Con Trâu. Nhưng không ai nghỉ tới việc ươm hạt cây nầy về trồng.
Sau đó, khi cây phượng tím được kỹ sư Lương Văn Sáu đưa về trồng và nhận giống thành công tại Đà Lạt. Rồi càng ngày phượng tím càng rợp trời Đà Lạt. Một người Blao kỳ cựu, ông Bùi Tho – làm việc tại Trường trung học kỹ thuật và dạy nghề Bảo Lộc. Người từng có một tuổi thơ gắn bó với cây cổ thụ hoa vàng ở sở Con Trâu, đã gởi một số hoa, lá xuống Sài Gòn cho kỹ sư Huỳnh Minh Bảo là bạn vong niên của ông. Sau khi kỹ sư Bảo xác định tên họ cây nầy, và cả hai quyết định gọi nó là cây phượng vàng. Ông Bảo có khuyên ông Bùi Tho nên nhân giống bằng cách ươm hạt, vì đây là loại cây hoa quý hiếm.
Vào đầu năm 1998, trước Tết Mậu Dần, khi lên Bảo Lộc thăm lại trường Nông Lâm Súc nhân lể kỷ niệm trường, ông Bùi Tho đã gặp ông Huỳnh Minh Bảo và cho biết: Ông đã ươm được hạt để nhân giống loại cây quý hiếm này.
Sau đó, vào năm 1999, ông Tho gởi tặng ông Bảo năm cây. Kỹ sư Bảo mang về thành phố, khi đó cây cao khoảng 50cm. Ông biếu cho Thảo cầm viên Sài Gòn một cây, một cây cho Công ty công viên cây xanh (được trồng ở vườn cây Tao Đàn) và hai cây cho một trang trại tại huyện Cần Giờ.
Khi đó, ông Bảo có chút lo nghĩ: Cây phượng vàng chỉ thích hợp với vùng ôn đới (như Lâm Đồng), nên hy vọng khi trồng ở thành phố cây sẽ phát triển tươi tốt, chứ không chắc gì cây sẽ trổ hoa. Vào mỗi mùa xuân, ông đều vào Thảo Cầm Viên và vườn cây Tao Đàn để xem cây phát triển ra sao.
Vào dịp Hội hoa xuân 2008, Kỹ sư Bảo đã thấy cây phượng vàng đang trổ những chùm hoa đầu tiên sau 10 năm ngụ cư tại thành phố. Do cây còn tơ, đường kính gốc mới khoảng 25 cm và cao hơn 12 m, nên tán lá không sum suê và hoa cũng chưa tạo chùm vàng óng ánh, nhưng đã hứa hẹn là sẽ khoe sắc rực trong nắng và gió xuân Sài Gòn. Khi đó ông đã rất vui vì xem ra so với cây phượng tím, cây phượng vàng có vẽ thích hợp hơn với thời tiết oi nóng như TP HCM, và bắt đầu nở hoa.
Năm 2013, do tiết trời tháng giêng se lạnh, nên không hẹn cây phượng vàng ở Thảo Cầm Viên SG lẫn ở vườn cây Tao Đàn đều trổ hoa rực rỡ. Thả xuống cỏ thành thảm hoa vàng rực.
Từ ông bạn Bùi Tho, ông Bảo rất vui khi biết cây phượng vàng nầy còn được biếu để trồng tại khu rừng Thiên Nhiên- bách bộ thưởng lãm hoa kiểng Bá Hoa viên của Tòa Thánh Tây Ninh và một số nhà chùa, nhà thờ các nơi khác. Tuy nhiên, ông Bảo không biết rằng tại các nơi đó, cây có nở hoa sum xuê hay không..
Như đã nói ở trên, cây phượng vàng mẹ đã chết ( vì sét đánh..) từ đó nguồn hạt từ cây phượng vàng gốc không còn. Nên ông Bảo luôn hy vọng: Từ những cây phượng vàng con ở Thảo Cầm Viên, ở Tao Đàn, và ở Tây Ninh.. Người yêu cây sẽ lấy hạt ươm giống nhân rộng, để trồng khắp nơi. Tạo ra những thảm hoa vàng rực khi xuân về trên mọi miền đất nước.
Chú thích thêm:
KS Huỳnh Minh Bảo đã mất năm 2014.
Ông Bùi Tho hiện đang sống tại Bảo Lộc.
Cây phượng tím từng được đưa về TP HCM và trồng tại một số nơi. Nhưng trừ tại khu vực vườm ươm của công viên Gia Định, được chăm sóc tốt nên nở hoa rực rỡ. Thì tại một số nơi khác, cây rất chậm phát triển và rất ít nở hoa.

Lúc sinh thời, kỷ sư Huỳnh Minh Bảo không muốn giới thiệu rộng rãi về cây phượng vàng trong TCV và Tao Đàn, vì ngại khi cây còn non, đang mùa trổ hoa, chim hút mật về. Phổ biến rộng rãi sẽ khiến những người vô ý thức mang súng hơi đến săn chim, thậm chí bẻ hoa xuống chỉ để .. ngắm.
Nay ông đã mất, nên người viết không biết cây phượng vàng trong khu vực Thảo Cầm Viên được trồng ở khu nào. Chỉ biết về cây ở Tao Đàn, và dám giới thiệu rộng rãi vì cây hiện đã vươn rất cao. Khó thể bẻ hoa. Còn khi chim hút mật về, giới săn ảnh lại đến để cùng nhau tề tụ chụp ảnh..with Ta TrungTho Bùi
Chùa Bảo Lộc (đã bị đổ ngã)

Chùa Bát Nhã Bảo Lộc

Dương Minh Châu

Khu Du lịch Bửu Long Biên Hoà

Khu Sinh Thái Hồng Liên Bảo Lộc

Nhà thờ Thiện Phương Bảo Lộc

Toà Thánh Tây Ninh

Tu Viện An Lạc
Trường Tiểu học Thăng Long Bảo Lộc