 |
| Quốc Lộ 20 đoạn qua trường NLSBL |
Thời ây khi nói đến
Blao, là nói đến rừng với cụm từ vừa nghe qua đã thất kinh hồn vía rồi” rừng thiêng
nước độc” Đúng thế, rừng rậm dày đặc với
thú dữ cảnh trí thâm u, sáng mười giờ
mới thấy nắng, chiều thì ba giờ đã tối mù sương,
rồi sơn lam chướng khí, không mấy
ai ở đây thoát được cảnh da vàng sốt rét. Ngôi trường mà chúng ta đã học đó nằm
bên quốc lộ 20 có phải con đường mà trước đây bác Sĩ Yersin từng đi qua? Chính
vùng rừng nguyên thủy ấy được phá ra để
tạo cơ ngơi này có phải trong anh em chúng ta vài tháng đầu năm học đã trải
qua một căn bệnh quen gọi là sốt rét ngã
nước, có nhớ trong những lúc rảnh của giờ học các thầy kể những chuyện về cọp,
beo, heo. gấu… trong những ngày vỡ hoang khai phá? Mà trong anh em chúng ta vào
những năm 60 vẫn ngại ngùng khi phải lui tới bìa rừng cách không xa nơi hằng
ngày tới lui học tập ?
Vùng đất thân
thương mà chúng ta luôn mãi nhớ ở đó có giảng đường, có cư xá, đại thính đường
, thư viện, câu lạc bộ, sân bóng, chuồng
trại..ôi nhiều quá làm sao nhớ hết,.tất
cả những cơ sở đó được nằm rải rác lẫn khuất trong, dưới những tàng cây xanh um
của khu rừng sưu tập, làm cho ta nhớ lại ngày nào có dịp ngang qua quốc lộ 20
qua khỏi tiệm trà Đỗ Hữu là xuất hiện một khoảng rừng cây thưa dài hơn 1 cây
số, nếu ngồi trên xe dõi mắt ngắm nhìn
qua những thân cây dựng đứng như một tấm rèm lay động cho ta thấy nhà cửa ở bên trong lúc ẩn lúc hiện như ảo
ảnh ở trong xa…
Cơ ngơi này được
lập ra vốn từ một thảm rừng nếu vội vả
phán quyết là người ta đã giữ những cây
rừng có sẳn đó lại là không chính xác, bởi vì các sắc mộc bản địa có trên
khoảnh đất gần 50 mẫu này không nhiều , ta chỉ thấy : Chò xót, râm mát, bời
lời, trâm, xoan đào, cắt, giẻ… trong đó chò xót chiếm đa số . Còn Sao, dầu,
trắc, cẩm lai, gõ, Thông, tùng, muồng, Vàng tâm, chẹo, đại hồi, lim xanh, dái
ngựa, khuynh diệp, rả hương…vốn là cây sưu tập được đem về trồng.
Đến thời chúng ta
học trong thập niên 1960 thì các cây đã cao to khoảng rừng như hoàn chỉnh rồi.
Theo tài liệu cho biết cơ ngơi này thành lập khoảng 1930 thì lúc đó người ta đã
trồng ít nhiều các sắc mộc kể trên và trong quá trình thành trường QG Nông Lâm
Mục đến TH Nông Lâm Súc có ban Thuỷ Lâm
việc trồng bổ sung thêm các sắc mộc vẫn tiếp tục để làm giàu cho bộ sưu tập cây
rừng Việt Nam ở đây.
 |
| Rừng Thuỷ Lâm |
*Tôi nhớ khi vừa vào trường thấy một cây lạ ngay cổng vào có gắn một bảng tên đề Cây Khoá
Lâm Đồng, thực sự nó là cây Vương Tùng cây Tùng Bách Tán (Araucaria columnaris ) còn
bảng đề kia là lưu niệm cho khoá học của
trường QG NLM Blao khi địa phương này
thuộc tỉnh Lâm Đồng, là dấu tích của một khoá học mang tên khoá Lâm Đồng năm 1960
Vào thập niên 1990
việc tụ họp anh chị em NLS Bảo lộc bắt dầu hình thành tại Sài gòn do nhóm chủ
trương là Bùi thị Lợi và Ngô anh Thuấn cùng một số anh chị khác đã tổ chức vài
lần lấy ngày 1-1 dương lịch là ngày Họp Mặt .
Đến năm 1993 thì
cuộc họp mặt được tổ chức tại Bảo Lộc,
theo lời gợi ý của tôi lần họp mặt có trồng lưu niệm một cây Tùng bách tán do Gs Lê
văn Ký trồng ngay góc đường gần văn
phòng, cho nên tôi đặt tên cho cây trồng năm 1960 là cây Tùng Nông Lâm Mục và cây trồng năm 1993
là cây Tùng Nông Lâm Súc.
Năm 1963 , ngày mới
nhập học chúng tôi nghe tin là sẽ có một tuần lễ gọi là Làm Quen với cuộc sống mới
có tên là Tuần lễ Huấn Nhục, tuần lễ Thanh Trừng ai cũng lo ( trong tuần lễ đầu tiên các lớp đàn anh tập
cho các học viên mới vào quen với cung cách sống mới trong trường, làm công
việc khá nặng nhọc, tập tính chịu dựng ...) nhưng chương trình đó không đến bởi vì việc giảng
dạy đã thay đổi, thay vào đó anh em
chúng tôi được hướng dẫn làm những việc
liên hệ đến môn học tương lai như trồng cây, hái cà phê, vệ sinh chuồng trại,
ngày nay theo hàng rào của trường dọc
quốc lộ 20 còn một số cây Khuynh diệp cao to, đó là chứng tích của lớp đệ tam
chúng tôi trồng năm 1963, loại cây này từ Úc châu mới du nhập vào Việt Nam, khi
được phân ban lớp Thuỷ Lâm chúng tôi
theo sự hướng dẫn của thầy Lê Thiệp còn đem trồng loại cây này chung quanh toà hành
hính tỉnh và trường trung học công lập
Bảo lộc mới xây dựng nữa, nơi ấy đến nay
một số cây vẫn còn xanh tươi.
Năm 1970 tôi trở về
giảng dạy tại trường , được giao phụ trách vườn cây sưu tập tôi có trồng thêm
mấy cây Sến ở quanh văn phòng,
Vào năm 1973 sau
hiệp định Paris thời Thầy Nguyễn văn Khuy làm hiệu trưởng thì mở thêm một đường
rẻ nhánh Đỗ Mai lộ chỗ gần cổng chạy vào
trước Đại Thính Đường. Sau đó phục vụ
cho ngày lễ Phát Động Chiến Dịch Mái Trường Xanh, trên con đường đó một bên lề trồng cây Cà Ri một bên trồng Thông, đợt chiến dịch nầy các lớp Thủy Lâm lúc đó
được phân công trồng nguyên diện tích trước trường, là sân bay trực thăng của MAC-V một rừng thông, đến năm 1975 đã hoàn thành, nhưng sau đó vì
yêu cầu sử dụng của ban chủ quản mới, rừng thông không còn nữa và cả những cây
thông quanh các lưu xá, câu lạc bộ, nhà thầy Nguyễn viết Trực, nhà số 9 cũng đã
bị đốn bỏ, chỉ còn mấy cây trước nhà sàn sau giảng đường B và C
Cho đến giờ chỉ còn
một cây ở đầu đường, vì mang tính cách cây trồng phát động phong trào cho nên
cây đầu tiên đó tôi đã trồng chung với em Nguyễn Hữu Hoàng, hình ảnh này được
ghi lại do anh Từ Văn Trường lúc đó nhà trường giao cho việc chụp ảnh trong
chiến dịch, may mắn tôi còn giữ lại được tấm ảnh , đến năm 2008 nghĩa là sau 35
năm chúng tôi gặp lại nhau, cùng chụp chung một bức ảnh khi hai mái đầu đã chớm
bạc và cây thông kia như cũng đồng tình vì đã mất đi cái ngọn sau một lần sét
đánh ?
Đợt tiến hành chiến
dịch Mái Trường Xanh do Bộ Giáo Dục phát động
trong đó trường TH Nông Lâm Súc Bảo lộc chịu trách nhiệm cây giống cho các trường toàn
tỉnh Lâm Đồng, ngoài nguồn cây thuộc ban Thủy Lâm nhà trường gieo ươm, chúng tôi phải liên hệ lấy giống từ
vườn ương Măng Lin ở Đà lạt, ở Trung Tâm thực nghiệm Lang Hanh, Trãng Bom mới
đủ số lượng cung cấp cho các trường…qua hơn 35 năm cho đến nay dấu tích còn lại
là một cây Sao trong sân trường Cộng Hòa
( nay là trường Dân Lập Lê Lợi Bảo Lộc) 2 cây Me Tây tại trường Lê Lợi Di Linh,
một số cây Phượng Vĩ ở trường Đồng Nhân., trường Công Lập Bảo lộc…..chắc chắn
sẽ còn nhiều nơi nữa mà tôi không nhớ hết và một cây không thể nào quên được đó
là cây thông cao nhất, đẹp nhất ở Bảo lộc
trồng tại nhà số 11 vào năm 1973 trong chiến dịch Mái Trường Xanh.
Năm 1995, ngành
giáo dục lại phát động xây dựng môi trường giáo dục làm cho nhà trường Xanh,
Sạch ,Đẹp .Tôi được giao làm công tác
nầy, vốn là sở trường của mình nên tôi trồng lại ngay Hoàng Hoa Lộ trong thời
gian đó, một lần về thăm trường Dương thành
Đạt có tài trợ tiền để trồng cây Tai
tượng nâu theo các trục đường đến lớp cho nên lần họp mặt năm 2000 anh chị em
đã thấy. .
Về cây rừng thì
trồng được một số cây Chiêu Liêu và đặc biệt nhất là trồng được 4 cây Phượng
Vàng Schizolobium excelsum là cây quí hiếm ở cổng vào, trước cửa thư viện,trước
nhà học B và sau nhà học A ( cây ở nhà học A sẽ trổ bông năm 2012- sau
10 năm trồng)
Xin nhắc lại rằng
khoảng đất trước Đại Thính Đường năm 1973
trồng thông, năm 1978 trồng cà phê , năm 1992 trồng dâu tằm đến năm 2002
tôi về hưu thì được ông Đỗ văn Chung Hiệu Trưởng yêu cầu trồng lại rừng,, tôi
đã thiết kế và trồng nhiều sắc mộc như
Sao, Dầu, Lim Xẹt, Gõ, Sến , Bằng lằng...Như vậy trên cùng một mãnh đất tôi hai
lần trồng rừng ở hai hoàn cảnh lịch sử khác nhau, một lần xóa dấu tích của
chiến tranh, một lần xóa dấu tích của hoang hóa của sự canh tác không hiệu
quả.. Với tôi với khoảng dài gắn bó gần 40 năm với nhà trường ( 1963-2002) biết bao kỷ niệm đọng đầy trong ký ức, còn
được chút vui hiển hiện cho mỗi lần ngang qua nhìn rừng cây , nơi ấy với
Thông, với Chiêu liêu, với Sao, Sến,
Phượng vàng cùng những cây muồng hoa vàng...như đọng lại dấu tích đời
mình của một thời gắn bó.
Và rồi với ý muốn là kéo Hoàng Hoa Lộ ra đến cổng để mỗi lần có dịp đi ngang qua vẫn có thể được nhìn ngắm nên năm 2.000 nhân kỳ họp mặt NLS , anh em học viên Thủy Lâm 72-75
đã được nhà trường cho phép trồng lưu niệm một hàng cây Muồng
Lá Nhỏ dọc bên phải của con đường từ cổng dẫn vào các
giảng đường ABC để rồi hôm nay cho dù đường xưa đã mất thì vẫn còn đó một Hoàng
Hoa Lộ mời để mà hoài niệm.
 |
| "Hoàng hoa lộ" mới |