Học viên Thuỷ Lâm những năm bảy mươi nhất là đối với lớp Thủy lâm 72-75 có lẽ không ai là không nhớ hình ảnh một vị giáo sư tuổi đời còn rất trẻ, người thấp bé vào lớp đọc sách chuyên môn tiếng Pháp ào ào, đối với tôi, Thầy như là một tấm guơng để phấn đấu, trẻ trung năng động, rất yêu học trò, hòa đồng, thân tình cởi mở, dạy học bằng cả cái tâm của một người thầy và cái tình của một nguời anh. Tôi muốn nói đến Thầy Trương Văn Hy, Kỷ sư Lâm khoa của trường.
Ngày đó Thầy dạy Lâm luật và Kinh tế lâm nghiệp, nhưng có lẽ nếu lúc này hỏi lại các bạn ngày xưa thầy dạy môn gì chắc nhiều nguời không nhớ vì bài giảng của thầy bao giờ cũng bắt đầu và kết thúc một cách nhẹ nhàng. Thầy thường vào bài bằng câu “Chào các bạn, hôm nay chúng ta lại tiếp tục tìm hiểu thêm về ….” Và cứ như thế, thầy nhẹ nhàng giảng giải, học trò chăm chú nghe để rồi bao kiến thức đã từng ngày, từng ngày đọng lại trong ta. Chỉ trong một thời gian ngắn mới về công tác ở trường Thầy đã là Tổng giám canh.
Cả một tuơng lai đang rộng mở phía truớc thì biến cố 75 ập đến làm đảo lộn tất cả, tuơng lai, gia đình, công việc, mọi thứ đều thay đổi, cuộc sống trở nên khó thích nghi, Thầy cứ như nguời từ trên mây rơi xuống, sau một thời gian ngắn học tập cải tạo về Thầy mất tất cả, cuộc sống bắt đầu từ con số không đúng vào lúc phong trào hợp tác hóa lan mạnh, công việc chính lúc đó của hầu hết người dân là đi làm hợp tác, giờ rảnh mới đi làm thêm để tồn tại vì hợp tác xã gần như có làm mà không có gì thu cả.
Trong thời gian này cách kiếm cơm đơn giản nhất là chiều về vác thêm bó củi trong đám rừng non đuợc khai hoang để trồng khoai sắn, dù làm ở đội nào khi về cũng cùng đi chung một con đuờng mòn, tôi cũng thế phải kiếm một bó củi về nhà nên thuờng nán lại về sau. Một hôm tình cờ tôi xuống núi hơi muộn hơn mọi ngày, trời đã về chiều, cả con đuờng mòn vắng vẻ, qua một khúc quanh nhìn thấy truớc mắt có một bóng nguời dáng quen quen lom khom vác một bó củi trên vai… bó củi không to lắm nhưng với thân hình còm cõi đang cố buớc những buớc đi xiêu vẹo, chạnh lòng thương hại cố đuổi theo, bó củi bất ngờ được quăng xuống vệ đường người vác ngồi phịch xuống bờ đất cúi đầu thở gấp, còn tôi lúc bấy giờ cũng bủn rủn chân tay muốn khuỵ xuống, ngỡ ngàng, bối rối, vì trước mắt tôi không ai xa lạ, người mà tôi hằng quý mến… Thầy Hy. tôi la lớn:
- Trời ơi ! Thầy! Thầy nhớ em không ?
Một chút nhíu mày có lẽ do cảm nhận một ngỡ ngàng trước sự việc không lường này, nhưng rồi thầy cũng trầm tỉnh, cất giọng như thể không có chuyện gì xảy ra:
- Nhớ chứ, mày là thằng Quang thủy lâm đây mà, (chợt đổi giọng) tôi cứ nghĩ giờ này chỉ còn lại mình tôi trong rừng, không ngờ lại gặp em (????) rồi Thầy hỏi có nuớc không cho Thầy một miếng, tôi đưa bình nuớc suối cho Thầy, Thầy uống một hơi dài rồi nói.
- Cám ơn tôi khát quá
Tôi hỏi thầy : thầy vác củi làm chi cho mệt? Thầy cười và nói “thì cũng như em thôi!”
Giữa rừng gặp thầy Thủy lâm mừng lắm thế rồi thầy trò cùng hỏi thăm nhau vài điều về cuộc sống hiện tại trong lúc nghỉ mệt bổng hứng chí tôi đọc câu thơ “Hồn tổ quốc ngự giữa rừng sâu thẳm, Rừng điêu tàn là Tổ quốc suy vong”, Thầy nghe xong tư lự: nhìn rừng mà ngao ngán cho rừng, thôi bây giờ lo cái bụng trước đã, chuyện rừng để rừng lo….. nhưng tôi cũng báo cho em một tin, ngày may tôi sẽ lên Lang Hanh làm chuyên viên cho Trạm thực nghiệm lâm nghiệp này, vì vậy có thể đây là lần cuối cùng chúng ta gặp nhau, thôi về đi trời tối rồi …
Rồi Thầy đứng dậy nhấc bó củi lên vai, bó củi nhỏ nhưng sức vóc thư sinh nên nhấc lên rất khó nhọc tôi phải đỡ lên giúp thầy, tôi cũng vác bó củi của mình lên vai, đi một chặng ngắn nữa chúng tôi chia tay, đó là lần cuối cùng tôi gặp Thầy, từ bấy đến nay tôi không hề gặp lại Thầy cứ nghĩ chắc Thầy có cuộc sống tốt đẹp lắm rồi, đến khi những đứa em của tôi vào đại học ngành Lâm nghiệp tôi cứ nhờ tìm xem có thầy nào tên như thế không nhưng không hề có tin tức đáp lại. Bao nhiêu năm qua hình ảnh thầy Hy luôn ám ảnh tâm trí, nhớ lại vẻ mặt cam chịu của Thầy khi vác bó củi lên vai tôi tuởng Thầy dễ dàng chấp nhận số phận để hòa nhập cuộc sống, nhưng không, lần họp mặt tháng 10 năm ngoái qua tin tức một người đồng nghiệp của Thầy tôi mới biết đuợc tin tức của Thầy với một hoàn cảnh rất khó khăn, Thì ra Thầy không dễ dàng cam chịu như tôi tưởng mà trái lại thầy không thể hòa nhập đuợc với xã hội mới nên đã trở về với quê huơng xứ Huế, chấp nhận sống cuộc đời lam lũ.
Thế rồi gần đây hay tin Thầy gặp tai nạn, tôi có mấy lần gọi điện cho Thầy, có lẽ nhờ cái giọng Huế của tôi nên nói chuyện với thầy rất thân tình, cởi mở tôi đoán tuy đang gặp rất nhiều khó khăn nhưng cuộc sống của Thầy thì có lẽ cũng thanh thản.
Cuộc đời của Thầy có nhiều cái làm cho tôi phải suy gẫm, thành công ngày hôm nay, sự gian khổ, những bất hạnh hay hạnh phúc tất cả đều không qua khỏi hai từ “Định mệnh”. Và tôi chợt nhớ tới câu nói của AnDré Mouroi trong tác phẩm Thân phận con nguời “ Đừng nghĩ chỉ có chín tháng muời ngày để hình thành một con nguời mà phải mất 60 năm …” nhưng với Tôi Thầy Hy đã là “Người” từ khi còn rất trẻ.
Bảo Lộc 30/4/2009